តើថៃមានប្រភពមកពីណា?(ភាគទី១)

ដោយ៖ និស្សិត កំពង់ចាម​​ | ថ្ងៃសុក្រ ទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨​ | ប្រវត្តិសាស្រ្ដ | 0 |
តើថៃមានប្រភពមកពីណា?(ភាគទី១) តើថៃមានប្រភពមកពីណា?(ភាគទី១)

ពួក​ថៃ​បាន​បំលាស់​ទី​មកពី​ស្រុកកំនើត​របស់​ដូនតា​ខ្លួន​នៅ​ចិន​ខាងត្បូង មកកាន់​ដី​ទ្វីបអាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នៅ ប្រហែល​សតវត្ស​ទី​១០ ។ តាំង​ពីមុន​ដល់ពេល​នោះ រាជា​អាណាចក្រ​ឥណ្ឌា​ភាវូបនីយកម្ម​មួយចំនួន ដូចជា នគរ​មន ខ្មែរ និង ម៉ា​ឡេ បាន​គ្រប់គ្រង​តំបន់​ទាំងនោះ ។ ពួក​ថៃ​បាន​បង្កើត​រដ្ឋ​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់​ពួកគេ​ដោយ​ចាប់ផ្ដើម​ជាមួយ សុខោទ័យ ឆៀង​សែន និង​ឆៀង​ម៉ៃ និង​នគរ​ស្រែ​មួយ​លាន (Lanna) ហើយ​និង​ក្រោយមកទៀត​នគរ​អយុធ្យា ។

រដ្ឋ​ទាំងនេះ​បាន​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ហើយ​ស្ថិតក្រោម​ការគំរាមកំហែង​ជានិច្ច​កាលពី​ពួក​ខ្មែរ ភូមា និង​វៀតណាម ។ យូរៗ​ក្រោយមកទៀត មហាអំនាច​អាណានិគម​អឺរ៉ុប បានធ្វើការ​គំរាមកំហែង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៩ និង​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០ ក៏ប៉ុន្តែ​ប្រទេស​ថៃ​នៅតែ​ជា​រដ្ឋ​ក្នុង​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​តែមួយគត់ បាន​រួច​ផុតពី​ការគ្រប់គ្រង​តាមបែប​អាណានិគម ។ បន្ទាប់ពី​បញ្ចប់​រាជាធិបតេយ្យ​ផ្ដាច់ការ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣២ ប្រទេស​ថៃ​បាន​ស៊ូទ្រាំ​អស់​ហុកសិប​ឆ្នាំ នៃ​ការគ្រប់គ្រង​យោធា​ជា​ស្ទើរតែ​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍ មុនពេល​ការបង្កើត​នូវ​ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង​តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ ។​

​រដ្ឋ​ដំបូងៗ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​
​ពីមុន​ការ​ចំនាកស្រុក​មក​ទិស​ខាងត្បូង​នៃ​ប្រជាជន​តៃ​ពី យូ​ណាន ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១០ ឧបទ្វីប​ឥណ្ឌូចិន គឺ​ធ្លាប់ជា​ទឹកដី​កំណើត​របស់​សង្គម​អ្នកស្រុក​ដើម​ផ្សេងៗ ដែលមាន​ជំនឿ​លើ​ព្រលឹង​ជា​យូរ​មក​បើ​រាប់​ថយក្រោយ​គឺ​៥០០,០០០​ឆ្នាំ​កន្ល​យមក​ហើយ ។ ការស្រាវជ្រាវ​ថ្មី​នៃ​បា​សាណី​ភូត ហូ​ម៉ូ អេ​រ៉ិ​ក​ថឹ​ស (Homo erectus) ដូចជា​មនុស្ស​ឡាំ​ផាង (Lampang)​ក៏​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ដែរ ។ សំនល់​ដែល​ត្រូវបាន​រកឃើញ​ដំបូង​កំឡុងពេល​កំនាយ ក្នុង​ខេត្ត​ឡាំ​ផាង ប្រទេស​ថៃ ។ ការរកឃើញ​ត្រូវបាន​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ពី​ប្រហែល ១,០០០,០០០-៥០០,០០០​កន្លង​ទៅហើយ​ក្នុង យុគ​ទឹកកក (Pleistocene)​។ មាន​ស្ថានីយ​ជាច្រើន​អនេក​ក្នុងប្រទេស​ថៃ​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​នូវ​យុគ សំ​រិ​ទ្ធិ (១៥០០-៥០០​ម​.​គ​.) និង​ដែក (៥០០​ម​.​គ​.-៥០០​គ​.​ស​.) ។

ភាគច្រើនបំផុត​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ទូទាំង នៃ​ស្ថានីយ​ទាំងនេះ​ដែល​ស្ថិតនៅ​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត​ប្រទេស ជាពិសេស​នៅតាម​ដង​ទន្លេ​មូ​ន និង​ឈី ។ ទន្លេ​មូ​ន​ជាពិសេស​គឺជា​ទឹកដី​កំណើត​ទីកន្លែង​មាន​’​ស្នាមភ្លោះ​’​ជាច្រើន ដែល​ប្រកបដោយ​ពំនូក​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​ប្រឡាយ និង​កំពែង ។ គំ​នី​គំនរ​មាន​ផ្ទុក​ភស្តុតាង​នៃ​ការកាន់កាប់​នា​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ ។​
​នៅ​ប្រហែល​សតវត្ស​ទី​១​នៃ​សម័យ​ពួក​គ្រិស្ត តាមរយះ​អក្ស​ចារិក​នគរ​ភ្នំ និង​កំណត់ត្រា​ប្រវត្តិវិទូ​ចិន (​ការសិក្សារ​រួម​) ភាគច្រើន​នៃ​ការតាំង​ទីលំនៅ​គឺ​ដើម្បី​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម នៅ​ភាគ​ត្បូង​ដែល​ធ្វើ​ឲ​ឃើញ​ឡើង នូវ​ការរៀបចំ​ទៅជា​រដ្ឋ​ម៉ា​ឡេ​ជាច្រើន ក្នុងចំណោម​រដ្ឋ​ដំបូងៗ​បង្អស់​ដែល​គេ​ជឿជាក់ថា​គឺជា​លង្កា​សុខា (Langkasuka) និង​Tambra​លិង្គ (Tambralinga) ។​

​ពីមុន​មកទល់​ការមកដល់​នៃ​ពួក​តៃ និង​វប្ប​ធ៌​ម​ជា​អ្វីដែល​គឺជា​ប្រទេស​ថៃ​ឥឡូវនេះ តំបន់​នេះ​បានទទួល​រង​នូវ​អរិយ​ធ៌​ម​មន​-​ខ្មែរ និង​ម៉ា​ឡេ ដែលជា​ជនជាតិដើម ។ ប៉ុន្តែ​មិនសូវ​ទូលំទូលាយ​ទេ​ដើម្បី​ស្វែងយល់ ពី​ប្រទេស​ថៃ​មុន​សតវត្ស​ទី​១៣​តាម​អក្សរសាស្ត្រ និង​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​គឺ​កម្រ​មែនទែន និង​ភាគច្រើន​ការសិក្សា​អំពី​សម័យកាល​នេះ​ត្រូវបាន​ផ្សែផ្សំ ពី​ភស្តុតាង​បុរាណវត្ថុ ។​

តាម​ដង​ជ្រលង​ចៅពញា​(​ថៃ​:​ចៅ​ផ្រា​យ៉ា​)​នៅ​អ្វីដែល​ឥឡូវ​គឺជា​ថៃ​កណ្ដាល​សព្វថ្ងៃនេះ ពេល​មួយ​នោះ​ធ្លាប់ជា​ទឹកដី​កំណើត​នៃ​វប្ប​ធ៌​ម​ទ្វារ​វ​តី​មន ដែល​បាន​ផ្សាយ​ពី​សតវត្ស​ទី​៧​ដល់​សតវត្ស​ទី​១០ ។ អត្ថិភាព​នៃ​អរិយ​ធ៌​ម​ទាំងនោះ​ត្រូវបាន​បំភ្លេចចោល​យូរ​មកហើយ​ដោយ​ពួក​ថៃ​ពេលនោះ សា​មូល បៀ​ល (Samuel Beal) បាន​រកឃើញ​ភាព​សម​រម​ចំនោម​សំនេរ​ចិន​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទូ​ឡូ​ប៉ូ​ទី (Tou-lo-po-ti) ។

កំឡុង​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០​ពួក​អ្នក​បុរាណវត្ថុ​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក ហ្ស​ក សឺ​ដេ​ស (George Coedès) បានធ្វើ​កំណាយ​ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​អ្វី ដែល​ឥឡូវ​គឺជា​នគរ​បឋម (​ថៃ​:​ណា​ខន​ផា​ថម​) ហើយ​បាន​រកឃើញថា​ខេត្ត​នេះ​គឺជា​មជ្ឈមណ្ឌល នៃ​វប្ប​ធ៌​ម​ទ្វារ​វ​តី ។ ក្រុម​សំណង់​ដែលមាន​ឈ្មោះ​ទ្វារ​វ​តី​គឺ​ត្រូវបាន​បញ្ជាក់ ដោយ​សិលាចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​ដោយមាន​ចារ​ឈ្មោះ​ទ្វារ​វ​តី នៅលើ​សិលាចារឹក ។​

ក្រោយៗ​មកទៀត ស្ថានីយ​ទ្វារ​វ​តី​មួយចំនួន​បន្ថែមទៀត​បា​នរក​ឃើញ ទូទាំង​ដង​ទន្លេ​ចៅពញា ។ ស្ថានីយ​ដ៏​សំខាន់បំផុត​ពីរ​គឺ​នគរ​បឋម និង​ឧ​ថោង (​ថៃ​:​អ៊ុថ​ង​,​អង់គ្លេស​:Uthong) (​បច្ចុប្បន្ន​ខេត្ត​សុវណ្ណ​បុរី​, ថៃ​:​សុផាន់​បូរី​) ។ សិលា​ចារិក​ទ្វារ​វ​តី​ត្រូវបាន​ចារ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត និង​មន​ដោយ​ប្រើ​អក្សរ​យកចេញ​ពី​អក្សរ​ប​ល្ល​វៈ នៃ​រាជវង្ស​ប​ល្ល​វៈ ។ (ភាគបន្ត…..)

ប្រភព៖ctncomedytop

បញ្ចេញមតិ